Pencere hava alıyor: soğuk ve rüzgâr nasıl kesilir?

Kışın kolun yanında ince bir üşüme varsa pencere “bitmiş” demek için erkendir. Hava, kanat ile kasa arasından da gelir, kasanın duvara değdiği boşluktan da. Biri ayar ve fitil işidir. Öteki montaj boşluğudur, sıva ve mastik ile karışır. İkisini aynı silikonla kapatmaya çalışmak, birini düzeltir gibi yapıp diğerini gizler. Bu yazı, üşümenin hangi taraftan geldiğini evde nasıl yoklayacağınızı anlatır. Isı değeri, profil ve cam seçildikten sonra konuşulur. Önce havanın kanattan mı, duvar birleşiminden mi geldiği ayrılır.

Önce günü seçin. Rüzgârlı bir öğleden sonra, kanadı kapatın, kolu sonuna kadar indirin. Elinizin tersini contanın iç kenarında gezdirin. Üst, kilit tarafı, menteşe tarafı ve alt. Soğuk tek köşedeyse aralık oradadır. Dört kenar birden üflüyorsa kanat içeri çekilmiyordur ya da fitil çepeçevre yassıdır. Duvar ile pervazın birleştiği çizgide üşüme varsa kanadın suçu olmayabilir. O çizgiyi ayrı not edin.

Kanat mı üflüyor, duvar mı?

Kâğıt şeridi testi kabadır ama işe yarar. İnce bir kâğıdı kanat aralığına koyun, kanadı kapatın, kâğıdı çekin. Hiç tutmadan çıkıyorsa o noktada baskı yok. Sıkıysa conta orada kasaya basıyordur. Testi dört kenarda, özellikle köşelerde tekrarlayın. Tek köşe boşsa kanat düşmüş veya karşılık kaçmış olabilir. Dört kenar boşsa ya fitil bitmiştir ya da kilit dilleri kasayı kavramıyordur.

Duvar tarafını kâğıtla ölçmeyin. Parmakla pervazın duvara değdiği iç çizgiyi gezdirin. Hava oradan geliyorsa fitil değiştirmek o üşümeyi kesmez. Boşluk, montajda bırakılan aralıktır. Köpük zamanla çekilir, iç sıva çatlar, dış mastik kopar. Bunu pencere ayarı diye yazmayız. Neresi doğramanın, neresi duvarın işi, yerinde ayrılır.

Çift camın arasında buğu varsa hava alma ile karıştırmayın. Buğu, ünitenin sızdırdığını gösterir. Oda ile dışarısı arasındaki hava o camdan “esmez”. Ünite değişir. Kasa ayrı değerlendirilir.

Ayar yetiyor mu?

Kanat yıllar içinde menteşeden aşağı kayar. Alt köşe sürter, üst köşe aralık kalır. Aralık olan köşe hava alır, sürten köşe de kapanmıyormuş gibi hissettirir. İlk iş çoğu zaman pencere ayarıdır. Menteşe ve karşılık, kanadı kasaya doğru çeker. Vida yönü her seride aynı değildir. Rastgele tur sayısı vermeyiz. Ayar vidasını rastgele sıkmak, karşılığı sıyırır. Kanat bir gün kapanır, ertesi gün kol dönmez.

Kol sonuna inmiyorsa diller dışarı çıkmıyordur. Kanat kapalı görünür, aslında kilitlenmemiştir. Rüzgâr o kanadı titreştirir, fitil de işini göremez. Kolu çekiçle yerine vurmayın. Boşta dönen kol, mekanizmanın koptuğunu da gösterebilir. O zaman ayar vidası yetmez, ispanyolet bakılır.

Çift açılımda üstten açılır konum ile yandan açılır konum karışırsa kanat hem üste hem yana aralık kalır. Hava tam o aralıktan gelir. Kanadı iki elinizle, yerden, kasaya doğru oturtun. Üstte asılı bırakıp kolu zorlamayın. Makas eğilmişse evde düzeltilecek bir tel değildir.

Fitil ne zaman sıraya girer?

Ayar denendi, kanat teraziye geldi, kâğıt hâlâ dört kenarda boş çıkıyorsa conta sıradadır. Sert, çatlak, yapış yapış veya parmakla basınca geri gelmeyen fitil hava kesmez. Kopuk parça da aynı. Ayrıntı PVC pencere fitili değişimi sayfasında. Fitili yıl sayısına göre değiştirmeyiz. Güneş gören cephe, gölgeli cepheden önce sertleşir. Ömrü, lastiğin durumuna göre belli olur.

Yeni fitil, kanalın ölçüsüne kesilir. İnce bir lastik kalın kanala şişirilerek sıkıştırılmaz. Bir süre tutar, sonra çıkar. Kalın lastik ince kanala zorlanırsa kanat kapanmaz. Renginin siyaha veya griye dönmesi, tek başına değişim sebebi değildir. Baskı kalmadıysa değişir. Baskı duruyorsa lastik yerinde kalır.

Fitili kendiniz sökerken çekiştirip yırtmayın. Köşede kaynaklı birleşim varsa o noktayı koparıp bırakmak, yeni contanın da kaçmasına yol açar. Kanalın içi tozluysa yeni lastik tutmaz. Tozu süpürmek ile profili zımparalamak aynı şey değildir. Zımpara contanın yatağını genişletir.

Cam ve kayıt hava keser mi?

Tek camlı eski kanat, çift cama göre daha çok üşütür. Bu, arıza değil, camın cinsidir. Çift cam iki cam ve aradaki boşluktur. Halk arasında ısıcam da bu aileyi anlatır. Aradaki boşluk açıldıysa ünite biter. Sağlam çift cam, kanat aralığındaki hava kaçağını kapatmaz. Önce kanat oturur, cam konuşması ondan sonradır.

Kayıt, geniş kanadı bölen dikey veya yatay parçadır. Kaynağı çatlamış kayıt hem hava hem su alır. Çatlağı macunla doldurmak köşeyi geri yapıştırmaz. O belirtiyi fotoğrafta net çekin. Değişim kararı, çatlağın fitille kapanıp kapanmadığına bakınca verilir. Pencere hava alıyor sayfası bu ayrımın servis kaydıdır.

Perde ve stor, üşümeyi hissettirmez diye contanın yerine geçmez. Kalın perde odayı toplar, aralığı kapatmaz. Rüzgârda perdenin kıpırdaması, havanın içeride dolaştığını gösterir. Nereden girdiğini perde söylemez. El testi ve kâğıt testi söyler.

Ne zaman bırakmalısınız?

Şerit kâğıt bir köşede boşsa ve kol rahat kapanıyorsa not yeterli, kendiniz vida sıkmayın. Dört kenar boşsa, fitil yassıysa veya kol boşta dönüyorsa yerinde bakalım. Duvar çizgisinden gelen hava için de aynı. Sıvayı kırıp köpük sıkmak, kasayı yerinden iter. O işi görmeden yapmayın.

Kasa köşesi ayrılmışsa hava alma tamiri kapanır. Yenileme, pencere değiştirme işine döner. Sağlam kasada ayar ve fitil yetiyorsa tüm doğramayı sökmeyiz. Kararı rüzgârın hangi köşeden girdiğine göre veririz. Telefondaki “çok üşüyor” cümlesi, dört kenar mı tek köşe mi, onu söylemez.

Yazın fark edilmeyen aralık, kışın lodosla büyür gibi gelir. Aralık büyümez. İçerisi ile dışarısı arasındaki fark artar, aynı aralık daha çok hissedilir. Yazın kapanan işi kışa bırakmak, fitili kendiliğinden düzeltmez. Sertleşmiş lastik güneşte daha da sertleşir.

Üşümeyi not ederken ne yazmalısınız?

“Çok hava alıyor” cümlesi yetmez. Hangi oda, hangi kanat, üşüme tek köşede mi dört kenarda mı, duvar çizgisinde mi. Kol sonuna iniyor mu, iniyorsa tık sesi var mı. Fitil ele sert mi, parmakla basınca geri geliyor mu. Bu altı satır, ayar ile conta ile duvar boşluğunu ayırır. Hepsine birden fitil demeyiz.

Gece ile gündüz farkı da ipucudur. Gündüz sakin, gece lodosla üşüme artıyorsa aralık aynıdır, basınç artmıştır. Aralık kendiliğinden büyümez. Yazın hissedilmemesi, contanın düzeldiği anlamına gelmez. Kaloriferin önündeki kanat daha sıcak durur, aralık orada gizlenir. Peteği kapatıp aynı testi yapın. Petek, contanın yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Hava alan her pencerenin fitili değişir mi?

Hayır. Kanat düşmüşse önce oturtulur. Fitil, baskı geldikten sonra hâlâ tutmuyorsa değişir. Sağlam contayı söküp yenisini zorlamak, kanalı bozar.

Duvarın üflemesi pencere arızası mıdır?

Her zaman değil. Pervaz ile sıva arasındaki çizgi, montaj boşluğudur. Fitil o çizgiyi kapatmaz. Neresinin doğrama, neresinin duvar olduğu yerinde söylenir.

Çift cama geçmek hava almayı bitirir mi?

Cam, kanat aralığını kapatmaz. Aralık duruyorsa yeni ünite de aynı köşeden üşütür. Önce kanat ve conta, sonra cam konuşulur. İçinde buğu olan ünite ayrıdır, o değişir.

Kendim ayar vidasını sıkayım mı?

Hayır. Dönüş yönü menteşeye göre değişir. Yanlış tur, kanadı daha çok sürtür ve kolu kilitler. Köşeyi not edin, vida ile denemeyin.